Kraków

Dworzec Główny w Krakowie zaprojektowano jako końcowy przystanek na trasie Kolei Krakowsko-Górnośląskiej. Kamień węgielny pod jego budowę poświęcono 12 października 1844 roku. W uroczystości poza władzami Wolnego Miasta Krakowa wzięli udział rezydenci Rosji i Prus, delegaci władz ze Śląska, liczni goście z Prus i Królestwa Polskiego oraz tłumy mieszkańców miasta. Teren, na którym planowano usytuować obiekt, położony w dzielnicy Wesoła, nabyto kilka miesięcy wcześniej za 200 tysięcy ówczesnych złotych od Józefa Brodowicza.  

 

Budynek dworca, zaprojektowany przez Petera Rosenbauma z Wrocławia, wzniesiono w charakterystycznym dla ówczesnego pruskiego budownictwa kolejowego stylu neorenesansowym. Fasadę obiektu tworzyły trzy ryzality, w których zaplanowano wejścia do poczekalni, kas oraz pozostałych pomieszczeń. Pod południową i północną fasadą przebiegały tory prowadzące do nakrytej szklanym dachem hali peronowej. Projekt przewidywał dalszą rozbudowę dworca, gdyż pierwotnym założeniem jego budowniczych było stworzenie w Krakowie stacji przelotowej. Jednak z planów tych zrezygnowano i wkrótce nieopodal zainstalowano obrotnicę, na której parowozy mogły zawracać. Uroczyste otwarcie obiektu oraz uruchomienie linii Kraków-Mysłowice miało miejsce 13 października 1847 roku.

 

Wraz z rozwojem stacyjnego układu torowego, w 1856 roku linię tę przedłużono w kierunku wschodnim. Wkrótce konieczną stała się również rozbudowa dworca. Kosztem otaczających obiekt ogrodów, w latach 1869-1871 budynek znacznie powiększono, jednocześnie nadając mu wszelkie cechy stylu eklektycznego. Wzrost znaczenia gospodarczego Krakowa stymulowanego przez rozwijającą się intensywnie kolej spowodował, że w latach 1892-1893 dokonano kolejnej modernizacji stacji, budując żelbetowy tunel pod peronami. W roku 1895 oddano natomiast nową halę peronową.

Wokół stacji zaczęły także powstawać liczne obiekty infrastruktury kolejowej. Obok krakowskiego dworca stanęła zatem parowozownia z warsztatami oraz wieża ciśnień. W roku 1898 oddano wiadukt zaprojektowany przez Teodora Talowskiego, a w latach 1869-1925 zbudowano kolejarskie osiedle.  Ważnym okresem w historii krakowskiej stacji były lata 30. XX wieku. Wtedy to, po wybudowaniu linii do Kielc i Warszawy, poważnym zmianom poddano cały układ torowy. Wyburzono także halę dworcową, co pozwoliło na konieczne zwiększenie liczby peronów. 

Zapewne niewielu miłośników kolejnictwa wie, że kilka razy w dziejach krakowskiego dworca planowano jego likwidację. W roku 1934 było to elementem planu rozbudowy miasta. Dla stacji przewidziano wówczas miejsce położone około 300 metrów dalej na północ. Natomiast w czasach drugiej wojny światowej powstała idea stworzenia na szlaku linii średnicowej miejskiej alei, a samą linię oraz dworzec planowano przenieść do dzielnicy Dębniki, która miała stać się monumentalnym okręgiem administracyjnym. Kolejne pomysły zmian były związane  z budową w latach 50. dzielnicy Nowa Huta – tym razem linię zamierzano przenieść w kierunku wschodnim, oczywiście budując tam nowy dworzec.  Wszystkie te zamiary nie wyszły na szczęście poza sferę projektów.

Dziś dworzec Kraków Główny plasuje się wśród najważniejszych obiektów kolejowych w południowej Polsce. Przebiegają tędy ważne połączenia zarówno w relacjach krajowych, jak i międzynarodowych, przy czym stacja obsługuje wyłącznie ruch pasażerski. Pociągi towarowe kierowane są na kolejową obwodnicę.W ostatnich latach Kraków Główny przeszedł kolejne gruntowne modernizacje oraz przeobrażenia. Cały ruch oraz obsługę pasażerską przeniesiono pod ziemię. Wybudowano zatem nowe, usytuowane pod ziemią perony, nad którymi zaprojektowano parking oraz postój dla taksówek. 14 lutego 2014 roku uruchomiono natomiast podziemną główną halę dworcową funkcjonującą bezpośrednio pod peronami. Pod nią przebiega natomiast tunel Krakowskiego Szybkiego Tramwaju. W dawnym, zabytkowym budynku, znajdującym się obecnie na południe od peronów stacyjnych, utworzono Krakowskie Centrum Komunikacyjne. Od 2006 roku dworzec stanowi ponadto ważny punkt na mapie Krakowskiego Szlaku Techniki.

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© 2016 Całość praw autorskich - Antoni Bochen