Lublin

W odróżnieniu od Śląska oraz ziem zaborów pruskiego i austriackiego na terenie Królestwa Kongresowego kolej rodziła się długo i dość opornie. Było to wynikiem obaw rosyjskiego zaborcy, który uważał, że w przypadku zbrojnego konfliktu linie kolejowe mogłyby ułatwiać nieprzyjacielowi komunikację. Budowę Kolei Nadwiślańskiej podporządkowano zatem względom militarnym, dlatego połączyła ona przede wszystkim Warszawę z Modlinem (twierdza), Dęblinem (twierdza), Łuckiem, Równem i Dubnem. Jej budowa została rozpoczęta w 1874 roku i trwała zaledwie 3 lata (według niektórych źródeł – 2 lata). Ważnym odcinkiem stał się ten, który połączył Kowel z urodzajną Lubelszczyzną. Co ciekawe, całą Kolej Nadwiślańską zbudowano według standardów rosyjskich, jako szerokotorową.

 

Przyszłą lokalizację lubelskiego dworca rozważano aż 15 lat. Ostatecznie zgody zostały wydane, a dworzec miał stanąć na przedmieściu Piaski. W latach 1875-1877 powstał solidny i okazały gmach. Zaprojektował go Witold Lanci (budowniczy Kolei Nadwiślańskiej), a przetarg na budowę wygrali Frumkin, Gwozdiew i Żurawlew. Ekipą 200 robotników, sprowadzonych z guberni kałuskiej, kierował inżynier Władysław Kraszkiewicz. Miejscowa ludność żywo interesowała się budową.

 

Tak jak wszędzie na świecie, kolej miała korzystny wpływ na rozwój miasta i okolicy. Już wtedy przepowiadano rychłą konieczność rozbudowy dworca. Budynek otoczono trawnikami i zieleńcami, które mieszkańcy sami obsadzali darowanymi przez siebie sadzonkami kwiatów. Nad peronami zbudowano wiaty, w otoczeniu dworca pojawiły się gazowe latarnie uliczne. Wkrótce po uruchomieniu stacja zaczęła przyjmować pociągi sanitarne z Bałkanów

Dworzec kolejowy w roku 1964

W latach 1893-1894 inżynier Jan Albrycht przeprowadził rozbudowę dworca. Dostawiono nowe skrzydło zachodnie i przybudówki (jedną dla zawiadowcy, drugą dla telegrafu). W budynku głównym wydzielono osobne pokoje dla kobiet i mężczyzn. Nowe budynki zostały posadowione na miejscu dotychczasowych zieleńców, a przydworcowy plac pokryły kocie łby. Podczas tej przebudowy dworzec niestety stracił na wyglądzie.

 

Kolejne zmiany zrealizowano w latach 1923-1924. Nowy kształt dworca był dziełem inżyniera Romualda Millera, naczelnika wydziału architektonicznego warszawskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych (DOKP), który zaprojektował budynek w stylu dworkowym. Obiekt nabrał cech eklektycznych i pozbył się ostatecznie kształtu carskiej stacyjki. O ponad jeden metr obniżono też poziom płyty placu przed budynkiem głównym.

 

Lubelski dworzec znalazł się w rejestrze zabytków województwa w 1974 roku. Zdaniem specjalistów, jego nie najładniejsze otoczenie nie podkreśla niestety urody bryły budynku i jego oryginalnej formy architektonicznej. W 2004 roku zakończono 10-letni remont, w trakcie którego dobudowano jeszcze jedną część dworca. W pierwszej dekadzie XXI wieku odprawiono tutaj najwięcej pasażerów w Polsce wschodniej, wyraźnie dostrzeżono tendencje wzrostowe w tym zakresie. Zabytkowym uzupełnieniem dworca jest lokomotywownia z obrotnicą i żurawie wodne do nawadniania parowozów.

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© 2016 Całość praw autorskich - Antoni Bochen