Asymetrycznie podwieszona kolej „Skyway” w parku Arrowhead w Houston

Nad ziemią

Poszukiwania kolei bezkolizyjnej skutkowały licznymi eksperymentami z konstrukcjami podwieszonymi. Zasadę stanowiło umieszczenie szyny na podporach i podwieszenie pod nią pojazdu. Oczywiście należało zapobiec parciu wiatru, sile odśrodkowej czy kołysaniu, co czyniono przez wprowadzanie na różnych poziomach prowadnic lub przez stosowanie żyroskopu. Różne były także systemy napędu: lina ciągnąca, koła pędne, a nawet śmigło. W 1861 roku Niemiec Franz Fritz von Dücker skonstruował pierwszą tego typu kolej. Następne próby podejmowali m.in.: w 1870 roku Austriak Theobald Obach, w 1886 roku firma Siemens w Pirenejach, czy w 1899 roku Ippolit Romanow w Gatczynie w Rosji.

 

Jednak przełomowa okazała się dopiero technologia opracowana przez Eugena Langena. W 1901 roku między Barmen-Elberfeld a Vohwinkel otwarto kolej Wuppertal, zbudowaną według jego pomysłu. Jeszcze w trakcie budowy, dokładnie 24 października 1900 roku, próbną jazdę odbył niemiecki cesarz Wilhelm II. Kolej, obecnie pod nazwą Wuppertal Schwebebahn, funkcjonuje do dzisiaj jako element transportu miejskiego i jest najdłuższą na świecie linią kolei podwieszonej. Całkowita długość trasy wynosi 13,3 kilometra, z czego 10 kilometrów ciągnie się nad rzeką Wupper na wysokości 12 metrów od lustra wody. Na pozostałych odcinkach szyna zawieszona jest 8 metrów nad powierzchnią gruntu. Technicznie jest to kolej jednoszynowa, dwutorowa, z wagonikiem podwieszonym pod szyną na dwóch dwukołowych wózkach. Dopuszczalne kołysanie wagonika w czasie jazdy wynosi 15 stopni. Hala wagonowa znajduje się w Vohwinkel. Tabor stanowi 28 wagonów z początku lat 70. XX wieku oraz wagon cesarski z 1900 roku, którym podróżował Wilhelm II. Wagony napędzane są silnikami elektrycznymi o mocy 65 kW każdy, zapewniając możliwość jazdy z maksymalną prędkością 60 km/h.

 

 

Asymetrycznie podwieszona kolej „Skyway” w parku Arrowhead w Houston

21 lipca 1950 roku doszło do niezwykłego wypadku. Dyrekcja cyrku Althoff wysłała w celach reklamowych młodego słonia Tuffi w podróż między przystankami Rathausbrücke i Adlerbrücke. Zdenerwowany słoń wybił ściankę wagonu i znalazł się lekko ranny w rzece Wupper. Wydarzenie upamiętnia wizerunek młodego słonia na ścianie domu w pobliżu rzeki. Jedyny wypadek ze skutkiem śmiertelnym wydarzył się 12 kwietnia 1999 roku o godzinie 5:45. Pociąg poruszający się z prędkością 50 km/h najechał na pozostawiony na szynie przez remontujących ją robotników metalowy element (tzw. pazur). Jeden wagon wyskoczył z szyn i spadł do rzeki. Zginęło pięciu pasażerów, a 47 zostało ciężko rannych.

 

Drugą linię kolei podwieszonej autorstwa Eugena Langena, czynną do dziś, wybudowano w 1902 roku w Dreźnie, pomiędzy Körnerplatz a Oberloschwitz. Na trasie o długości zaledwie 281 metrów poruszają się wahadłowo dwa wagony o pojemności 55 osób każdy. Różnica wysokości pomiędzy końcowymi stacjami wynosi aż 84 metry.

 

 

Japońska jednotorowa podwieszona kolej Shonan Monorail typu SAFEGE w mieście Fujisawa
Kolej podwieszona symetrycznie Wuppertal Schwebebahn – 1913 r.
Japońska jednoszynowa kolej podwieszona w miejscowości Chiba

 

W 1957 roku francuskie konsorcjum Société Anonyme Française d'Étude de Gestion et d'Entreprises (SAFEGE) zaprezentowało nowy pociąg podwieszony symetrycznie, co zapoczątkowało powstanie kolei zwanej safege. Zastosowano w niej odmienną od dotychczasowych konstrukcję szyny nośnej, która dzięki osłonie nie była narażona na wpływy atmosferyczne. W ślad za francuską firmą próbne tory tej kolei wybudowano w 1964 roku w Nowym Jorku, następnie w Japonii, Anglii czy ZSRR. Do dzisiaj zachowała się krótka linia w parku Ueno w Tokio, a w ruchu normalnym funkcjonuje Shonan Monorail w Fujisawie, założona w 1970 roku, a także linia safege w Chibie.

 

Sukces linii w Wuppertal spowodował w latach 50. XX wieku ponowne zainteresowanie koleją podwieszoną. Wówczas to w parku Arrowhead w Houston powstała kolej nazywana „Skyway” o zawieszeniu asymetrycznym (pojazd zawieszony z jednej strony szyny). Szyna, wykonana ze stalowej rury o odpowiednim profilu i zawieszona na wysokości od 3 do 9 metrów, na przystankach obniżała się tak, że wsiadanie odbywało się z poziomu gruntu. Wagon był umocowany na dwóch wózkach, napędzanych silnikiem spalinowym. Każdy wózek posiadał cztery koła nośne i osiem prowadzących, zaopatrzonych w opony. Ten rodzaj kolei został wybudowany i udoskonalony w Dallas. Jej zaletami były szybki montaż (1,6 kilometra toru na tydzień) i stosunkowo niski koszt budowy. Niestety, głównymi wadami okazały się duży hałas (szyny były puste wewnątrz) oraz wrażliwość na wiatr.

 

 

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© 2016 Całość praw autorskich - Antoni Bochen